پایهگذاری با حمایت دولتی
نقطه شروع را باید در دهه ۲۰۰۰ میلادی جستوجو کرد، زمانی که دولت چین خودروهای الکتریکی را مسیر میانبری برای رقابت با غولهای خودروسازی سنتی غرب و ژاپن تشخیص داد. بهجای رقابت مستقیم در فناوری موتور احتراقی که چینیها در آن عقب بودند، پکن با یارانههای سنگین خرید، معافیت مالیاتی، و الزام تولیدکنندگان به تولید خودروی برقی، مسیر را برای این صنعت هموار کرد. این سیاستگذاری هدفمند باعث شد ظرفیت تولید صنعتی چین در این حوزه به سرعت رشد کند.
جهشی که آمار آن را تأیید میکند
نتیجه این سیاستها را میتوان در آمار بهروز مشاهده کرد. بر اساس گزارش آژانس بینالمللی انرژی (IEA)، در سال ۲۰۲۴ از میان ۱۷.۳ میلیون خودروی برقی تولیدشده در جهان، حدود ۱۲.۴ میلیون دستگاه در چین ساخته شده که بیش از ۷۰ درصد کل تولید جهانی خودروی برقی را تشکیل میدهد. این رقم چین را بهطور قطعی به مرکز اصلی تولید خودروی برقی در جهان تبدیل کرده است. Travel And Tour World
از نظر تولید کلی خودرو نیز تصویر مشابهی دیده میشود؛ تولید خودرو در چین در سال ۲۰۲۵ به حدود ۳۰ میلیون دستگاه رسید که نسبت به سال ۲۰۲۴ رشد ۱۰ درصدی داشته و به بیش از ۲.۵ برابر سطح تولید سال ۲۰۱۰ رسیده است. همچنین سهم چین از تولید خودروی جهان در سال ۲۰۲۵ از ۳۵ درصد فراتر رفت. GreentechLeadGreentechLead
با این حال، بازار داخلی این صنعت وارد فاز اشباع شده است. گزارشها نشان میدهند فروش داخلی خودرو در چین طی سال ۲۰۲۵ با افت ۱۸ درصدی همراه بوده، هرچند صادرات این کشور همچنان روند صعودی داشته است. ChoZan
BYD؛ ستارهای که از تسلا پیشی گرفت
شاید نماد اصلی این تحول، شرکت BYD باشد. این خودروساز که سالها بهعنوان تولیدکننده باتری فعالیت میکرد، بهتدریج وارد بازار خودرو شد و در سالهای اخیر توانست از نظر فروش جهانی خودروی برقی از تسلا پیشی بگیرد. رشد این شرکت تنها به بازار داخلی چین محدود نمانده؛ در ماه نوامبر بهتنهایی فروش BYD در خارج از چین به بیش از ۱۳۰ هزار دستگاه رسید که نزدیک به چهار برابر مدت مشابه سال قبل بود. Carbon Credits
تسلط بیچونوچرا بر زنجیره باتری
اگر بخواهیم یک دلیل ساختاری برای برتری چین در این صنعت پیدا کنیم، باید سراغ باتری برویم. طبق آمار SNE Research، در سال ۲۰۲۵ دو شرکت چینی CATL و BYD بهتنهایی بیش از ۵۵ درصد از کل باتریهای خودروی برقی مصرفشده در جهان را تأمین کردند. CATL بهتنهایی تنها تأمینکننده باتری در جهان است که سهم بازارش از ۳۰ درصد فراتر رفته است. CnEVPost
این تسلط، محدود به دو شرکت بزرگ هم نیست. بر اساس گزارشهای اخیر، سهم شرکتهای چینی از بازار جهانی باتری خودروی برقی در سال ۲۰۲۵ از ۷۰ درصد عبور کرد؛ رقمی که در سال ۲۰۲۱ نزدیک به ۵۰ درصد بود. این یعنی چین نهتنها در تولید خودروی نهایی، بلکه در قلب فناوری آن یعنی باتری نیز عملاً بازار جهانی را در اختیار دارد. 36Kr
صادرات؛ موتور محرک تازه
با کند شدن رشد بازار داخلی، تمرکز خودروسازان چینی بهوضوح به سمت صادرات چرخیده است. در نیمه نخست سال ۲۰۲۶، صادرات خودرو از چین نسبت به مدت مشابه سال قبل جهش قابل توجهی داشت و صادرات خودروهای برقی بهتنهایی بیش از ۱۲۰ درصد رشد کرد. این رشد صادراتی بهقدری چشمگیر بوده که توانست افت فروش داخلی را جبران کند و از افت شدیدتر تولید کلی جلوگیری کند. GreentechLead
البته این سرعت رشد صادرات چالشهای خودش را هم به همراه دارد. بر اساس تحلیل آژانس بینالمللی انرژی، حجم خودروهای برقی صادرشده از چین اکنون از میزان ثبت واقعی فروش آنها در کشورهای مقصد پیشی گرفته و در سال ۲۰۲۵ صادرات حدود ۲۵ درصد بیشتر از فروش واقعی در بازارهای خارجی برآورد شده است؛ نشانهای از انباشت موجودی که میتواند در آینده به چالشی برای این صنعت تبدیل شود. IEA
چالشهای پیش رو
سلطه چین بدون مقاومت نمانده است. آمریکا و اتحادیه اروپا با افزایش تعرفههای وارداتی روی خودروهای برقی چینی تلاش کردهاند از صنایع داخلی خود محافظت کنند. از سوی دیگر، اشباع بازار داخلی چین باعث شده رقابت قیمتی میان دهها برند داخلی، حاشیه سود بسیاری از شرکتها را کاهش دهد. حتی دولت چین نیز در برنامه پنجساله جدید خود (۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰)، رویکردش را از «رشد شتابان» به «انضباط صنعتی» تغییر داده است.
جمعبندی
داستان صعود چین در صنعت خودروی برقی، ترکیبی است از سیاستگذاری دوراندیشانه، سرمایهگذاری زیرساختی در باتری، و توان رقابت قیمتی که اکنون به تهاجم صادراتی تبدیل شده است. اما آینده این صنعت به همان اندازه که به قدرت تولید چین وابسته است، به واکنش بازارهای جهانی، سیاستهای تعرفهای، و توان این کشور در مدیریت اشباع بازار داخلی نیز گره خورده است.
مطالب مشابه